أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )

68

دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )

غليظ نباشد و خوش‌طعم و خوش‌بو باشد ، نه گلوگير يا تيز يا شور يا مايل به ترشى يا بوى او مايل به عفونت باشد ، زيرا كه اينها همه دلايل ردائت است . و شراب گرم‌مزاج بايد كه سفيد صافى باشد ، مايل به ترشى و شراب سردمزاج كه سرخ و تنك و تيز باشد و شراب ترمزاج بايد كه غليظ و گلوگير باشد و شراب خشك‌مزاج بايد كه نازك و تازه و تنك باشد . ديگر احوال از اينجا معلوم مىشود به قدر تفكر . پس ، شروع كنيم در دفع مضرت‌ها . [ آب زياده خوردن ] مضرت آب زياده خوردن از چند وجه است : * اول آنكه ضعيف مىكند حرارت غريزى [ را ] در همه اعضا و در اعضاى رئيسه [ و ] قواى چهارگانه ، يعنى جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه ، ضعيف مىكند و در اعضايى كه آلت‌اند مثل دست و پاى ، ضعف حركت و رعشه پيدا مىكند . * دوم آنكه قوت مميزهء جگر ضعيف مىكند و جگر تمييز آبى كه در اوست از خون نمىتواند كرد و آب زياده با خون به اعضا مىرود و استسقاى لحمى پيدا مىشود ، يا آن آب به دفع طبيعت به ميان صفاق و مراق مىافتد ، يعنى پرده‌اى « 1 » كه از اندرون ، گرد آلات شكم برآمده و پردهء بالاى آن تا روى پوست شكم و استسقاى زقى پيدا مىشود ؛ يا مميزهء گرده ضعيف مىكند و سلس البول با دشوارى آن و ضعف گرده پيدا مىشود و پيدا شدن اينها به سبب ضعف گرده ظاهر است ، چنان‌كه شيخ فرموده‌اند ، اما اولى در اين محل آن است كه گوييم چون قوت مميزهء گرده ضعيف شود استسقاى لحمى پيدا شود ، همچنان‌كه در قوت مميزهء جگر بود ، بلكه نسبت اين مرض به اين سبب اولى است . * سيوم آنكه طعام پيش از وقت به رگ‌ها برد و زحمت‌هاى بد پيدا شود .

--> ( 1 ) . در نسخه پردهء آمده است و نه پرده‌اى .